Helpt het de natuur als we straatverlichting in de stad dimmen? Nederlandse onderzoekers zochten het uit bij lantaarnpalen in Den Haag en Rotterdam. De uitkomst: gedimd licht trekt duidelijk minder insecten aan, maar vleermuizen jagen het liefst op plekken waar het echt donker is.

Lantaarnpalen als meetstation

Onderzoekers van het BioClock-consortium, verbonden aan het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW), hingen hun meetapparatuur aan lantaarnpalen op zes stedelijke locaties in Den Haag en Rotterdam. De led-straatverlichting wisselde daar elke nacht tussen normaal en gedimd licht; bij dimmen bleef ongeveer een kwart van de oorspronkelijke lichtsterkte over. Ter vergelijking stond op elke locatie ook een donkere controlepaal.

De activiteit van insecten werd gemeten met een camera gericht op een plakkerig vel, die van vleermuizen met een microfoon die hun echolocatie opneemt. In totaal leverde dat 267 meetnachten op.

Minder licht, minder insecten rond de lamp

Het bekende beeld van een zwerm insecten rond een lantaarn is schadelijk: de dieren raken uitgeput en zijn een makkelijke prooi. Het onderzoek laat zien dat dimmen helpt. Gedimde lantaarns trokken duidelijk minder vliegende insecten aan dan lantaarns op volle sterkte. Wel veranderde zowel fel als gedimd licht het activiteitspatroon van insecten door de nacht heen, vergeleken met de donkere controle.

Vleermuizen jagen liever in het donker

Opvallend is het gedrag van de dwergvleermuis. Hoewel de insecten zich rond het licht verzamelden, waren de vleermuizen actiever en jaagden ze relatief meer op de donkere plekken in de buurt. Ze volgen hun prooi dus niet blindelings naar het licht. Dimmen alleen veranderde hun activiteit niet. De onderzoekers concluderen dat dimmen het natuurlijke donker niet kan vervangen, maar wel een eenvoudige en nuttige maatregel is voor de stedelijke biodiversiteit. Het behoud van donkere plekken blijft volgens hen cruciaal.

Wat betekent dit voor Nederland?

Dit onderzoek is in Nederlandse straten uitgevoerd en is daarmee direct bruikbaar voor gemeenten, wegbeheerders en vastgoedeigenaren. Wie openbare verlichting, parkeerterreinen of bedrijfsterreinen beheert, kan met dimmen de aantrekking van insecten beperken zonder de verlichting uit te zetten. Even belangrijk is de keuze waar géén licht komt: donkere groenstroken, bomenrijen en waterkanten zijn ook in de stad jachtgebied voor vleermuizen. Een verlichtingsplan dat dimmen combineert met bewust behouden donkerte sluit het best aan bij deze inzichten.

Bij Leds go for the best ontwerpen en leveren we dynamische, sensorgestuurde verlichting, vleermuisvriendelijke verlichting en lichtmanagement via NB-IoT, met aandacht voor cybersecurity. Wilt u weten hoe u op uw locatie licht en donkerte in balans brengt? Neem gerust contact met ons op.

Bron: BioClock-consortium, “Nieuw BioClock-onderzoek: het nut van licht dimmen en donkerte in de stad voor vleermuizen en insecten”, bioclockconsortium.org, 4 februari 2026; onderzoek gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Biological Conservation (2026). Lees het originele artikel.